Participatiewet in balans: wat verandert er voor jou?

afbeelding man aan het werk

Andere regels voor giften en bijdragen, vermogen en mantelzorg

De Participatiewet in balans wordt vanaf januari 2026 stap voor stap ingevoerd. Werkzaak werkt al voor een deel volgens de afspraken die in de nieuwe wet staan, maar er verandert ook wat. 

Heb je een bijstandsuitkering via Werkzaak? 

Je leest hier wat vanaf 1 januari 2026 de regels zijn voor giften en bijdragen, vermogen en mantelzorg, en wat je precies aan ons moet doorgeven. 

Heb je een IOAZ of IOAW uitkering via Werkzaak?

Dan verandert er alleen iets over de mantelzorg. Dat is item 3 in dit artikel.

1. Giften en bijdragen

Je mag van Werkzaak per jaar (van januari tot en met december) € 1800 aan giften en bijdragen ontvangen. Boodschappen van de voedselbank tellen niet mee. Heb je meer gekregen? Dit kan gevolgen hebben voor jouw uitkering. Houd alles goed bij: houd het bedrag of de waarde van alle giften en bijdragen heel goed bij. Schrijf ze op en tel alles bij elkaar op. Is het samen meer dan € 1800? Dan moet je dit aan jouw inkomensconsulent doorgeven. Dit hoort bij je inlichtingenplicht.

Wat is een gift of bijdrage? 

Een gift of bijdrage is iets wat je gratis krijgt. Dit kan zijn geld, spullen of iemand die voor jou een deel van de kosten betaalt. Je krijgt de gift van iemand of van een organisatie die dat graag aan jou wil geven. Je hoeft er niets voor te doen en je hoeft het ook niet terug te betalen. 

Met giften en bijdragen bedoelen we bijvoorbeeld: 

  • een geldbedrag dat je van iemand krijgt, contant of op jouw bankrekening
  • nieuwe of tweedehands spullen die je krijgt, zoals een laptop, elektrische fiets of vaatwasser
  • boodschappen die je krijgt van iemand
  • betalingen die iemand anders voor jou doet, bijvoorbeeld voor jouw huur, (zorg)verzekering, elektriciteit, abonnementen of contributie voor (sport)verenigingen of andere kosten. Dit zijn bijdragen waarmee je kosten bespaart. Geen gift, maar wel altijd doorgeven: alimentatie, erfenis, prijs in een loterij, vergoeding voor schade, geld voor vrijwilligerswerk en geld voor werk en klusjes.

Geen gift, wel altijd doorgeven:

  • alimentatie
  • erfenis
  • prijs in een loterij
  • vergoeding voor schade
  • geld voor vrijwilligerswerk
  • geld voor werk en klusjes

Twijfel je of iets een gift of bijdrage is? We helpen graag

We snappen dat het soms moeilijk is om te weten of iets een gift of bijdrage is, of misschien vind je het lastig om bij te houden hoeveel giften of bijdragen je hebt gekregen. Neem dan contact op met jouw inkomensconsulent. Samen kijken we wat het precies is en houden we het overzicht.

2. Vermogen

Heb je een bijstandsuitkering, dan mag je een klein bedrag aan eigen vermogen hebben. De Participatiewet stelt hiervoor duidelijke grenzen; dat heet de vermogensgrens. Tot 2026 keken we naar het vermogen dat je had op het moment dat je een uitkering aanvroeg. Vanaf nu kijken we naar je actuele vermogen en mogelijke schulden. Kom je boven de vermogensgrens, dan kan je uitkering stoppen omdat je genoeg vermogen hebt om zelf van te leven.

Vermogen boven de vermogensgrens? Geef het door.

Stijgt je vermogen en kom je daardoor boven de vermogensgrens, dan moet je dit doorgeven aan jouw inkomensconsulent. Dit hoort bij je inlichtingenplicht. 

Ons advies: geef het altijd door als je een bedrag ontvangt 

Als je geld krijgt, is het soms lastig om te bepalen of dit meetelt voor de bijstand en of het wordt gezien als inkomen of als vermogen. Ook moet je goed in de gaten houden of je boven de vermogensgrens uitkomt, en dat kan best moeilijk zijn. Ons advies: geef ontvangen bedragen altijd door aan jouw inkomensconsulent. Samen kijken we wat het precies is en hoe dit past binnen de bijstand. Zo voorkomen we dat er achteraf bijstand verrekend of teruggevorderd moet worden.

Wat is vermogen? 

Met vermogen bedoelen we geld (contant of op de bankrekening) en spullen die veel geld waard zijn, zoals een auto. Spullen die algemeen zijn, zoals de meubels in jouw huis of een wasmachine, tellen niet mee als vermogen. Heb je schulden die je moet terugbetalen, dan gaan die van je vermogen af. Een studieschuld bij DUO en andere schulden die je niet (direct) hoeft af te lossen, gaan niet van je vermogen af. 

Wat is de vermogensgrens in 2026? 

Hoeveel vermogen je mag hebben met een bijstandsuitkering hangt af van jouw huishouden. 

Voor 2026 gelden de volgende bedragen: 

  • alleenstaande € 8.000
  • alleenstaande ouder € 16.000
  • gehuwden of samenwonenden € 16.000

3. Mantelzorg

  • Mensen met een bijstandsuitkering krijgen meer ruimte om mantelzorg te geven of te krijgen, zonder grote gevolgen voor hun uitkering. Je kunt voortaan samenwonen zonder dat dit meteen telt als gezamenlijke huishouding; dit geldt alleen als er intensieve zorg nodig is en die zorg de reden is dat je samenwoont.
  • De kostendelersnorm geldt niet als je tijdelijk een woning deelt door mantelzorg bij een intensieve zorgbehoefte. 

Denk je dat één van deze situaties voor jou geldt, neem dan contact op met jouw inkomensconsulent. Samen kijken we of jouw situatie onder één van de uitzonderingen valt.

Wat is de Participatiewet in balans?

De Participatiewet van nu heeft veel regels en controle. Daardoor is het voor Werkzaak soms lastig om aan te sluiten bij iemands situatie. De nieuwe wet zorgt voor meer eenvoud en gaat uit van vertrouwen. We mogen meer maatwerk bieden: iemand helpen op de manier die het beste past.

Vragen? Stel ze vooral!

Heb je nog vragen na het lezen van deze webpagina? Neem dan contact op met je eigen inkomensconsulent. We helpen je graag!